رازهاي كيهان در ۲۰۲۶؛ از شگفتيهاي دنبالهدار ميانستارهاي تا سيارات «پُفكي» فراخورشيدي
سال ۲۰۲۶ براي جامعهي اخترشناسي و علوم فضايي، سالي پربار و پر از كشفيات حيرتآور بوده است. تلسكوپ فضايي جيمز وب (JWST) با ثبت دقيقترين دادهها از تركيب شيميايي دنبالهدار ميانستارهاي «۳I/ATLAS»، پرده از رازهاي شگفتانگيزي برداشته است كه ميتواند درك ما از شكلگيري منظومهي شمسي و حتي كل جهان را متحول كند. اين دنبالهدار كه سومين جرم ميانستارهاي شناساييشده در تاريخ بشر محسوب ميشود， با عبور از كنار خورشيد در دسامبر ۲۰۲۵، فرصتي بينظير را براي اخترشناسان فراهم كرد تا با استفاده از ابزار NIRSpec تلسكوپ وب، به بررسي تركيبات شيميايي آن بپردازند.
نتايج اين بررسي كه در مجلهي Nature منتشر شده، پژوهشگران را شگفتزده كرد. دادههاي وب نشان داد كه دنبالهدار ۳I/ATLAS داراي سطوح استثنايي بالايي از دوتريوم (هيدروژن سنگين) است؛ حدود ۳۰ برابر بيشتر از آنچه در دنبالهدارهاي منظومهي شمسي مشاهده ميشود. اين يافته نشان ميدهد كه اين دنبالهدار احتمالاً در يك سامانهي بسيار سرد، حدود ۱۰ تا ۱۲ ميليارد سال پيش و در دوران «ظهر كيهاني» (غير مجاز مي باشدmic Noon) – زماني كه شكلگيري ستارگان در اوج خود بود – شكل گرفته است. به گفتهي مارتين كوردينر، اخترشيميدان مركز پرواز فضايي گادرد ناسا و نويسندهي اصلي اين مطالعه، اين كشف نه تنها بينش مستقيمي از آن دوران دور و مكان شكلگيري اين دنبالهدار ارائه ميدهد، بلكه به ما ميآموزد كه منظومهي شمسي ما چقدر ميتواند منحصربهفرد باشد.
در كشفي ديگر، مأموريت TESS ناسا دو سيارهي فراخورشيدي جديد را شناسايي كرده كه به عنوان «پُفكيترين» سيارات تاريخ شناخته ميشوند. اين سيارات كه TOI-791 b و TOI-791 c نام دارند، به اندازهي مشتري بزرگ هستند اما جرمي معادل تنها ۳ و ۵.۹ درصد جرم مشتري دارند؛ چگالي آنها به اندازهي پشمكندوي نخي است. اين سيارات كه در فاصلهي ۱,۱۱۳ سال نوري از زمين قرار دارند، با مدارهاي طولاني ۱۳۹ و ۲۳۲ روزه به دور ستارهي خود ميچرخند و دانشمندان آنها را «معمايي براي حل» دربارهي نحوهي شكلگيري سيارات غولپيكر ميدانند. همچنين تلسكوپ جيمز وب موفق به شناسايي بخار آب در جو سيارهي فراخورشيدي فوقداغ WASP-18b شده است؛ سيارهاي ۱۰ برابر جرمتر از مشتري كه هر ۲۳ ساعت يك بار به دور ستارهي خود ميچرخد و دمايي حدود ۲,۷۰۰ درجه سانتيگراد دارد. با وجود اين گرماي شديد كه ميتواند بيشتر مولكولهاي آب را متلاشي كند، حساسيت فوقالعادهي وب توانسته است ردپاي آب را در لايههاي مختلف جو اين سياره شناسايي كند.
براي آشنايي با جديدترين اكتشافات علمي و شگفتيهاي دنياي ستارهشناسي و كيهانشناسي، اروساينس را دنبال كنيد. همچنين ميتوانيد آخرين مطالب حوزهي اخترشناسي و فضا را در اين وبسايت مطالعه كنيد.
برچسب: ،
